Ο Αλέξης Τσίπρας επέστρεψε στη Θεσσαλονίκη και μαζί του επέστρεψε και μια γνώριμη πολιτική συνταγή: πολλά λεφτά για όλους, έναν λογαριασμό που κάπου θα βρεθεί και αρκετά «θα» για να χωρέσουν όλες οι κοινωνικές κατηγορίες. Μόνο που αυτή τη φορά υπάρχει μια μικρή λεπτομέρεια. Δεν μιλάμε για τον παλιό ΣΥΡΙΖΑ. Μιλάμε για την Ελληνική Αριστερή Συμπαράταξη, δηλαδή για το νέο πολιτικό όχημα του πρώην πρωθυπουργού. Και επειδή το καινούργιο χρειάζεται οπωσδήποτε κάτι από το παλιό για να θυμίζει ποιος το οδηγεί, η Θεσσαλονίκη είχε και αρκετές γνώριμες παρουσίες.
7,5 δισ. και… πάμε παρακάτω
Το οικονομικό πρόγραμμα της ΕΛ.Α.Σ. κοστολογείται περίπου στα 7,5 δισ. ευρώ σε βάθος τετραετίας. Μισθοί, συντάξεις, φοιτητές, γιατροί, νοσηλευτές, εκπαιδευτικοί, ΦΠΑ, ρεύμα, μεταφορές, στέγη, μικρομεσαίοι. Για όλους έχει κάτι το μενού. Κατώτατος μισθός 1.000 ευρώ, μέσος μισθός 1.800 ευρώ, 500 ευρώ τον μήνα για φοιτητές που σπουδάζουν μακριά από τον τόπο κατοικίας τους, αυξήσεις σε γιατρούς και εκπαιδευτικούς, μειώσεις φόρων και λογαριασμών. Με λίγα λόγια, ο Τσίπρας πήγε στη Θεσσαλονίκη για να αποδείξει ότι η πολιτική επιστροφή μπορεί να γίνει και με… οικογενειακό πακέτο. Μένει βέβαια να δούμε αν η αριθμητική αντέχει όσα αντέχει και το προεκλογικό χειροκρότημα.
Το πιο ενδιαφέρον στοιχείο είναι ότι ο ίδιος ο Τσίπρας γνωρίζει πολύ καλά τι σημαίνει «Θεσσαλονίκη» στην πολιτική. Εδώ είχε παρουσιαστεί το περίφημο πρόγραμμα του 2014. Τώρα επιστρέφει για να παρουσιάσει ένα νέο πρόγραμμα, πιο τεχνοκρατικό, πιο προσεκτικά κοστολογημένο και σαφώς πιο μετρημένο στη ρητορική. Σαν να έκανε update το παλιό πρόγραμμα και να του άλλαξε έκδοση. Η βασική διαφορά είναι ότι τότε το πολιτικό μήνυμα ήταν «θα αλλάξουμε τη χώρα». Τώρα το μήνυμα είναι περισσότερο «εμπιστευθείτε μας, αυτή τη φορά ξέρουμε πώς». Και κάπου εδώ βρίσκεται το μεγαλύτερο στοίχημα του Τσίπρα: να πείσει ότι δεν επιστρέφει απλώς στην πολιτική, αλλά ότι επιστρέφει διαφορετικός πολιτικός.
Η μεσαία τάξη ξαναμπήκε στο κάδρο
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει και το φλερτ με τη μεσαία τάξη. Κατάργηση τέλους επιτηδεύματος, παρεμβάσεις στην προκαταβολή φόρου, φορολογικές ελαφρύνσεις και μέτρα για μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις. Η άλλοτε δύσκολη σχέση Τσίπρα με τη συγκεκριμένη κοινωνική ομάδα φαίνεται να περνά πλέον σε φάση… επανασύνδεσης. Παλιά υπήρχε ο φόρος. Τώρα υπάρχει η υπόσχεση κατάργησής του. Η πολιτική μνήμη, όμως, δεν κάνει reset τόσο εύκολα. Και αυτό ακριβώς είναι που θα κληθεί να διαχειριστεί ο πρώην πρωθυπουργός.
Για να μην υπάρχει η εντύπωση ότι τα χρήματα θα εμφανιστούν από μόνα τους, το πρόγραμμα προβλέπει και νέους πόρους. Στο επίκεντρο βρίσκεται η περίφημη «πατριωτική εισφορά» για τα πολύ υψηλά εισοδήματα, μαζί με το περιουσιολόγιο. Η πολιτική λογική είναι απλή: από τους έχοντες, στους πολλούς. Το δύσκολο κομμάτι είναι το δεύτερο: ποιοι ακριβώς θα θεωρηθούν «έχοντες» και πόσα τελικά θα εισπραχθούν; Γιατί στην πολιτική οι φόροι είναι εύκολο να ανακοινωθούν. Η είσπραξή τους είναι η πραγματική εξέταση.
Και φυσικά, οι παλιοί γνώριμοι
Αν κάτι δεν έλειψε από τη Θεσσαλονίκη, ήταν τα πρόσωπα. Πρώην στελέχη του ΣΥΡΙΖΑ, ανεξάρτητοι βουλευτές και πρόσωπα που γνωρίζουν καλά τον Τσίπρα και την παλιά πολιτική του διαδρομή έδωσαν το δικό τους παραπολιτικό στίγμα. Επισήμως, κανείς δεν μιλά για επιστροφές. Ανεπισήμως, όμως, οι συζητήσεις για ψηφοδέλτια, μετακινήσεις και επανενεργοποίηση στελεχών έχουν ήδη αρχίσει. Και εδώ προκύπτει ένα μικρό πολιτικό παράδοξο: νέα παράταξη, παλιό πολιτικό προσωπικό. Βεβαίως, η πολιτική χωρίς μεταγραφές είναι σαν το ποδόσφαιρο χωρίς μεταγραφική περίοδο. Κάποια στιγμή όλοι καταλήγουν να κοιτάζουν ποιος κάθεται στον πάγκο και ποιος ετοιμάζεται να μπει.
Πίσω από τα μέτρα, τους αριθμούς και τις παρουσίες υπάρχει ένας πολύ συγκεκριμένος πολιτικός στόχος. Ο Τσίπρας δεν θέλει απλώς να δημιουργήσει ένα νέο κόμμα. Θέλει να αποδείξει ότι η πολιτική του προσωπική επωνυμία παραμένει ισχυρότερη από την παλιά κομματική ταυτότητα. Θέλει να απευθυνθεί ξανά στους ψηφοφόρους που τον στήριξαν, σε εκείνους που απογοητεύτηκαν, αλλά και σε όσους δεν θα ψήφιζαν εύκολα ξανά ΣΥΡΙΖΑ. Γι’ αυτό και η νέα ρητορική είναι λιγότερο ιδεολογική και περισσότερο κοινωνική. Λιγότερο «Αριστερά» και περισσότερο «πατρίδα». Λιγότερο «ρήξη» και περισσότερο «εντιμότητα». Λιγότερο παρελθόν και περισσότερο… νέα αρχή.
Το ερώτημα είναι αν ο ψηφοφόρος θα αγοράσει τη νέα συσκευασία χωρίς να θυμηθεί το προηγούμενο προϊόν. Γιατί ο Αλέξης Τσίπρας μπορεί να αλλάξει όνομα στην πολιτική του πλατφόρμα, να αλλάξει σύνθημα, να αλλάξει συνεργάτες και να παρουσιάσει ένα πιο προσεκτικό οικονομικό πρόγραμμα. Ένα πράγμα όμως δεν μπορεί να αλλάξει: το πολιτικό του παρελθόν. Και αυτό, τελικά, θα είναι ο πραγματικός αντίπαλος της νέας του προσπάθειας.