Ένα πρόσωπο που λάτρεψε το πανελλήνιο. Μια γυναίκα που αποθεώθηκε όσο λίγες.
Σήμερα; Αβοήθητη και απελπισμένη, έχοντας ως μοναδική συντροφιά τον γιο της Έρικ. Η Νόρα Βαλσάμη, η θρυλική ηθοποιός του ελληνικού κινηματογράφου, ζει ένα μαρτύριο.
Όχι σε κάποια ταινία, αλλά στην ίδια της τη ζωή. Ένα δράμα χωρίς αυλαία. Μέσα στο ταπεινό της σπίτι στη Σύρο, μετράει τα κέρματα για να πάρει τα φάρμακά της. Η πενιχρή σύνταξη των 500 ευρώ δεν φτάνει ούτε για τις βασικές της ανάγκες. «Δεν μπορώ να ζήσω», φέρεται να λέει σε φίλους της. Η φωνή της σπασμένη, το βλέμμα της χαμηλωμένο.
Η ελπίδα
Όταν έπαιζε σε γεμάτα θέατρα, την αποθέωναν. Όταν έκλεβε την παράσταση στη μεγάλη οθόνη, της έστελναν λουλούδια. Τώρα; Κανείς. Μόνο οι αναμνήσεις της την κρατάνε ζωντανή – και αυτές πονάνε. Στα 77 της, πολεμά με την αρρώστια και τη φτώχεια. Τα ιατρικά έξοδα είναι πολλά κι όμως, δεν ζητάει ελεημοσύνη. Ζητά δικαιοσύνη. Ζητά να μην πεθάνει σαν σκιά. Ένα κράτος κουφό και τυφλό. Είναι δυνατόν να έχει δώσει τη ζωή της στον πολιτισμό και το κράτος να της γυρνά την πλάτη; Να μην μπορεί ούτε θέρμανση να πληρώσει; Αυτό δεν είναι απλώς αδικία. Είναι εθνική ντροπή. Η Νόρα Βαλσάμη δεν είναι μια τυχαία γυναίκα. Είναι σύμβολο. Και σήμερα, αυτό το σύμβολο μαραζώνει στη σιωπή, παραμελημένο, ξεχασμένο από όλους – εκτός από τον πόνο της. «Είναι δυνατόν το κράτος να δίνει σε μια γυναίκα που έχει προσφέρει τόσα, αυτά τα ψίχουλα», αναρωτιούνται όσοι ενδιαφέρονται για εκείνη. «Δεν έχω λεφτά, παίρνω 500 ευρώ… δεν φτάνει ούτε να πάρω νερά και καφέδες. Ντροπή», εξομολογήθηκε, εκφράζοντας την πικρία αλλά και την ελπίδα της. «Παίρνω καλούτσικη σύνταξη και προσπαθώ με οικονομία να τα φέρνω εις πέρας», δήλωσε στο Λοιπόν και τον Ανδρέα Θεοδώρου.
Οι επαγγελματικές προτάσεις
Κι όμως, το τηλέφωνό της δεν σταματά να χτυπά. Σκηνοθέτες, παραγωγοί, παλιοί συνεργάτες την αναζητούν για νέες δουλειές – στο θέατρο, στην τηλεόραση. Προτάσεις υπάρχουν. Το κοινό την αγαπά και τη θέλει πίσω. Εκείνη όμως δεν νιώθει ακόμη έτοιμη. Η ψυχή της ζητά χρόνο. «Αγαπώ πολύ την τέχνη μου, αλλά δεν θέλω να επιστρέψω. Η αλήθεια είναι πως πάντα δέχομαι προτάσεις να κάνω θέατρο και τηλεόραση αλλά δεν θέλω να παίξω. Προς το παρόν δεν νιώθω έτοιμη, ποιος ξέρει όμως τι θα γίνει στο μέλλον», εξομολογείται. Η αλήθεια είναι πως η Νόρα Βαλσάμη μπορεί να ζει μακριά από τις κάμερες, όμως δεν έπαψε ποτέ να συγκινεί. Γιατί οι αληθινοί σταρ δεν σβήνουν ποτέ – απλώς φωτίζουν αλλιώς.
Το νέο χτύπημα
Τι και αν έχουν περάσει δυόμιση περίπου χρόνια από τον θάνατο του λατρεμένου της συζύγου Ερρίκου Ανδρέου, η Νόρα Βαλσάμη ακόμη δεν μπορεί να συνειδητοποιήσει την απώλειά του. «Μου λείπει πάρα πολύ. Τον λάτρευα, ήταν ο άνθρωπος μου. Ο Ερρίκος ήταν ο πιο γλυκός και ευγενικός άνθρωπος που γνώρισα στη ζωή μου», λέει για τον άντρα που γνώρισε το 1966 σε ταινία της Φίνος Φιλμ, όταν εκείνος ήταν 30 και εκείνη μόλις 20. Οι δυο τους υπήρξαν σύντροφοι ζωής, ενωμένοι με έναν δεσμό αληθινό, βαθύ, σπάνιο. Οι αναμνήσεις τους είναι το φυλαχτό της. «Δεν τον ξεπερνάς ποτέ», λέει. «Μαθαίνεις απλώς να ζεις με τον πόνο». Και σαν να μην έφτανε αυτό, πριν λίγους μήνες έχασε και τον πιστό της φίλο, το λατρεμένο της σκυλάκι. Μια απώλεια που βάρυνε ακόμη περισσότερο τη μοναξιά της. Για εκείνη, ήταν οικογένεια. «Έχασα και το σκυλάκι μου πριν κάποιους μήνες και μου λείπει αφόρητα. Μου στοίχισε πολύ και αυτή η απώλεια. Ήταν ένα βαρύ πλήγμα», παραδέχεται η πρωταγωνίστρια.
Η σχέση με την Αλίκη
Όταν τη ρωτήσαμε για την Κατερίνα Γιουλάκη, η Νόρα Βαλσάμη πάγωσε. Δεν γνώριζε πως η αγαπημένη της συνάδελφος είχε φύγει από τη ζωή. «Τι μου λες τώρα;», ψιθύρισε σοκαρισμένη, αδυνατώντας να το πιστέψει. Για λίγα δευτερόλεπτα σώπασε. Ύστερα, με φωνή σπασμένη από τη συγκίνηση, πρόσθεσε: «Έπαθα σοκ… Δεν το ήξερα… Δεν το ήξερα αυτό… Πέθανε η Κατερίνα; Πολύ κρίμα… Η καημένη ήταν τόσο καλή, τόσο ξεχωριστή γυναίκα. Δεν είχαμε συνεργαστεί ποτέ», μας λέει. Με αφορμή τη συμπλήρωση 29 χρόνων από τον θάνατο της Αλίκης Βουγιουκλάκη στις 23 Ιουλίου, τη ρωτήσαμε για την εθνική μας σταρ. Η Νόρα μας τόνισε πως η σχέση που είχε αναπτύξει με την Αλίκη ήταν κάτι πολύ ξεχωριστή σαν αδελφική. «Ήμασταν σαν αδελφές», λέει με τρυφερότητα. «Η Αλίκη ήταν πάντα για μένα μια φωτεινή παρουσία, ένας άνθρωπος με τεράστια καρδιά και πάθος για την τέχνη. Η απώλειά της άφησε ένα μεγάλο κενό σε όλους μας. Δεν μπορώ να μιλάω όμως για εκείνη γιατί ακόμη με πονάει ο θάνατος της». Μην μπορώντας να κρύψει τη συγκίνηση της μας τόνισε ότι η φιλία τους ήταν γεμάτη αμοιβαίο σεβασμό και αγάπη, μια σπάνια σύνδεση που ξεπερνάει τον χρόνο και τις δυσκολίες της ζωής. Παρά τις απώλειες και τις δυσκολίες, η Νόρα Βαλσάμη κρατά ζωντανή την ελπίδα μέσα της. Με πίστη στη ζωή και στην τέχνη, συνεχίζει να βρίσκει δύναμη στα μικρά καθημερινά πράγματα και στους ανθρώπους που την αγαπούν. Η καρδιά της παραμένει ανοιχτή, έτοιμη να υποδεχτεί νέες στιγμές δημιουργίας και χαράς. Όπως λέει και η ίδια, «η ζωή πάντα βρίσκει τρόπο να μας δίνει φως, αρκεί να μην το χάσουμε από τα μάτια μας». Και η Νόρα, με το λαμπερό της πνεύμα, είναι σίγουρο πως θα συνεχίσει να μας συγκινεί — με ή χωρίς φώτα.