Σε αδιέξοδο και στο χαμηλότερο σημείο των τελευταίων δεκαετιών βρίσκονται πλέον οι διπλωματικές σχέσεις ανάμεσα στο Ηνωμένο Βασίλειο και το Ισραήλ. Η κατακόρυφη κλιμάκωση της έντασης προκλήθηκε με την απόφαση της βρετανικής κυβέρνησης να επιβάλει αυστηρές κυρώσεις κατά των παράνομων ισραηλινών οικισμών στη Δυτική Όχθη. Η απάντηση της ισραηλινής πλευράς υπήρξε άμεση και πρωτοφανής, με την κυβέρνηση Νετανιάχου να διατάσσει το σφράγισμα του βρετανικού προξενείου στην Ιερουσαλήμ, πυροδοτώντας μια ευρύτερη πολιτική αντιπαράθεση.
Οι δηλώσεις των Βρετανών αξιωματούχων και η επιβολή κυρώσεων
Η αφορμή για τη διπλωματική σύγκρουση δόθηκε από τις δημόσιες τοποθετήσεις της βρετανικής ηγεσίας. Ο υπουργός Εξωτερικών του Ηνωμένου Βασιλείου, Εντ Μίλιμπαντ, κατηγόρησε ανοιχτά την ισραηλινή κυβέρνηση ότι επιδεικνύει ανοχή απέναντι σε πρακτικές εθνοκάθαρσης Παλαιστινίων από ακραίους εποίκους. Ο Μίλιμπαντ τόνισε την ανάγκη να καταγγελθεί η εποικιστική δραστηριότητα προτού χαθεί οριστικά η δυνατότητα επίτευξης της λύσης των δύο κρατών. Όπως ανέφερε, η βρετανική κυβέρνηση εξέτασε τις πιθανές επιπτώσεις, ωστόσο επέλεξε να μην παραμείνει αδρανής από τον φόβο της αντίδρασης του Τελ Αβίβ, υπογραμμίζοντας ότι η κοινή γνώμη στη Βρετανία είναι συγκλονισμένη από τα δεινά του παλαιστινιακού λαού.
Στο ίδιο μήκος κύματος κυμάνθηκε και ο πρωθυπουργός Άντι Μπέρναμ, επισημαίνοντας πως η χώρα δίσταζε για μεγάλο χρονικό διάστημα να λάβει μέτρα, υπό τον φόβο κατηγοριών για αντι-ισραηλινή στάση. Παράλληλα, το Λονδίνο ανακοίνωσε ένα αυστηρό πακέτο κυρώσεων, το οποίο περιλαμβάνει την πλήρη απαγόρευση εισαγωγής προϊόντων που παράγονται σε οικισμούς, την επιβολή περιορισμών σε επιχειρήσεις που στηρίζουν την επέκτασή τους, καθώς και το μπλοκάρισμα σχετικών διαφημίσεων. Ταυτόχρονα, η Βρετανία υιοθέτησε τη σχετική γνωμοδότηση του Διεθνούς Δικαστηρίου, χαρακτηρίζοντας την ισραηλινή κατοχή στη Δυτική Όχθη ως παράνομη.
Η οργισμένη απάντηση του Ισραήλ και τα μέτρα αντιποίνων
Η αντίδραση της ισραηλινής κυβέρνησης ήταν ιδιαίτερα οξεία. Ο Ισραηλινός υπουργός Εξωτερικών, Γκίντεον Σάαρ, χαρακτήρισε τις βρετανικές κυρώσεις ηθικά διαστρεβλωμένες και συνέδεσε την κίνηση αυτή με προσπάθεια παρέμβασης στις εσωτερικές υποθέσεις του Ισραήλ, ενόψει των επικείμενων εκλογών του Οκτωβρίου.
Πέραν του κλεισίματος του βρετανικού προξενείου στην Ανατολική Ιερουσαλήμ -το οποίο ήταν αρμόδιο για τις παλαιστινιακές υποθέσεις- το Ισραήλ προχώρησε σε επιπλέον αντίποινα:
- Απαγόρευση εισόδου στη χώρα επιβλήθηκε σε έντεκα Βρετανούς βουλευτές, ανάμεσα στους οποίους περιλαμβάνονται ο πρώην ηγέτης των Εργατικών Τζέρεμι Κόρμπιν και στελέχη του Πράσινου Κόμματος.
- Τερματισμός της βρετανικής εμπλοκής στην εκπαίδευση των παλαιστινιακών δυνάμεων ασφαλείας.
- Αποκλεισμός του Ηνωμένου Βασιλείου από τη διεθνή αποστολή συντονισμού για τη Λωρίδα της Γάζας.
- Εμπρηστικές προτάσεις: Ο ακροδεξιός υπουργός Εθνικής Ασφάλειας, Ιταμάρ Μπεν-Γκβιρ, κάλεσε τον πρωθυπουργό Νετανιάχου να αναγνωρίσει την κυριαρχία της Αργεντινής στα Νησιά Φώκλαντ (Μαλβίνας).
Διεθνής συντονισμός και η θέση της Γαλλίας
Η πρωτοβουλία του Λονδίνου δεν εκδηλώθηκε μεμονωμένα, αλλά διαμορφώθηκε σε συντονισμό με ακόμη έντεκα χώρες, μεταξύ των οποίων η Γαλλία, ο Καναδάς, η Ισπανία και η Νορβηγία. Οι χώρες αυτές δεσμεύτηκαν να επιβάλουν εμπορικούς περιορισμούς στους οικισμούς, αντιδρώντας στα σχέδια του Ισραήλ για την κατασκευή 1.200 νέων κατοικιών στην περιοχή E1 ανατολικά της Ιερουσαλήμ, μια εξέλιξη που υπονομεύει τη γεωγραφική συνέχεια ενός μελλοντικού παλαιστινιακού κράτους.
Ο Γάλλος υπουργός Εξωτερικών, Ζαν-Νοέλ Μπαρό, δήλωσε δημόσια ότι η χώρα του διακόπτει τις εμπορικές συναλλαγές με τους ισραηλινούς οικισμούς στην Παλαιστίνη, εξηγώντας ότι η κατάσταση στη Δυτική Όχθη βρισκόταν στα όρια της έκρηξης εξαιτίας της ανεξέλεγκτης επέκτασης των οικισμών και της κλιμάκωσης της βίας από εξτρεμιστικούς κύκλους.
Αντίθετα με τη στάση των ευρωπαϊκών κρατών, οι Ηνωμένες Πολιτείες ξεκαθάρισαν ότι δεν προτίθενται να ακολουθήσουν τον δρόμο των κυρώσεων. Ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών, Μάρκο Ρούμπιο, δήλωσε ρητά ότι η Ουάσινγκτον δεν θα υιοθετήσει τα μέτρα του Ηνωμένου Βασιλείου σχετικά με το εμπόριο με τους οικισμούς. Ο Ρούμπιο τόνισε την ανάγκη αποφυγής ενεργειών που θα μπορούσαν να προκαλέσουν περαιτέρω αποσταθεροποίηση στη Δυτική Όχθη, σε μια περιφερειακά έκρυθμη συγκυρία.