Ένα ακόμη πιθανό όφελος της σημαντικής απώλειας βάρους με τη βοήθεια της τιρζεπατίδης έρχεται στο προσκήνιο, αυτή τη φορά για ανθρώπους που πάσχουν από αποφρακτική υπνική άπνοια. Επιστημονική ανασκόπηση στοιχείων δείχνει ότι ασθενείς με μέτρια έως σοβαρή μορφή της διαταραχής παρουσίασαν αισθητή μείωση των επεισοδίων κατά τη διάρκεια του ύπνου, ενώ σε ένα σημαντικό ποσοστό καταγράφηκε ύφεση της νόσου. Οι ειδικοί, ωστόσο, υπογραμμίζουν ότι τα φάρμακα αυτά δεν πρέπει να θεωρούνται υποκατάστατο της καθιερωμένης θεραπείας με CPAP, ιδιαίτερα στις σοβαρές περιπτώσεις.
Τι έδειξαν τα στοιχεία για τιρζεπατίδη και αποφρακτική υπνική άπνοια
Η αποφρακτική υπνική άπνοια, γνωστή και ως OSA, είναι πολύ περισσότερο από ένα πρόβλημα έντονου ροχαλητού. Πρόκειται για διαταραχή κατά την οποία η αναπνοή διακόπτεται και επανεκκινεί επανειλημμένα στη διάρκεια του ύπνου. Το δυνατό ροχαλητό αποτελεί ένα από τα χαρακτηριστικά συμπτώματα, όμως δεν είναι το μοναδικό. Ένας άνθρωπος μπορεί επίσης να παρουσιάζει ήχους πνιγμού ή λαχανιάσματος κατά τον ύπνο, συχνές αφυπνίσεις, αλλά και προβλήματα κατά τη διάρκεια της ημέρας. Έντονη κόπωση, δυσκολία συγκέντρωσης, πονοκέφαλοι και μεταβολές στη διάθεση συγκαταλέγονται στα συμπτώματα που μπορεί να συνδέονται με την πάθηση. Η αντιμετώπισή της έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς όταν παραμένει χωρίς θεραπεία έχει συσχετιστεί με αυξημένο κίνδυνο για σοβαρά προβλήματα υγείας, όπως υπέρταση, καρδιαγγειακές παθήσεις, εγκεφαλικό επεισόδιο και διαβήτη τύπου 2.
Το σωματικό βάρος αποτελεί έναν από τους σημαντικούς παράγοντες που μπορούν να επιβαρύνουν την αποφρακτική υπνική άπνοια. Η συσσώρευση λίπους στην περιοχή του λαιμού μπορεί να περιορίσει τον χώρο των αεραγωγών και να διευκολύνει την απόφραξή τους κατά τη διάρκεια του ύπνου. Παράλληλα, το αυξημένο βάρος μπορεί να δυσκολέψει τη φυσιολογική έκπτυξη των πνευμόνων. Για τον λόγο αυτό, η απώλεια βάρους αποτελεί εδώ και χρόνια σημαντικό κομμάτι της αντιμετώπισης για ασθενείς στους οποίους το αυξημένο σωματικό βάρος επιβαρύνει την κατάσταση. Σε αυτό ακριβώς το σημείο φαίνεται να αποκτά ενδιαφέρον η τιρζεπατίδη, η δραστική ουσία που είναι γνωστή ευρύτερα από το φάρμακο Mounjaro.
Ερευνητές από το University of Pittsburgh Medical Center εξέτασαν τα διαθέσιμα επιστημονικά δεδομένα σχετικά με τη συγκεκριμένη κατηγορία φαρμάκων και την αποφρακτική υπνική άπνοια. Στην ανασκόπηση συμπεριλήφθηκαν, μεταξύ άλλων, δύο κλινικές δοκιμές στις οποίες συμμετείχαν συνολικά 469 άτομα με μέτρια έως σοβαρή OSA που λάμβαναν τιρζεπατίδη. Τα αποτελέσματα παρουσίασαν ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Οι συμμετέχοντες έχασαν περίπου το ένα πέμπτο του σωματικού τους βάρους, ενώ παράλληλα καταγράφηκε σημαντική βελτίωση στους δείκτες της υπνικής άπνοιας. Συγκεκριμένα, εμφάνισαν περισσότερα από 20 λιγότερα επεισόδια άπνοιας ή υπόπνοιας ανά ώρα ύπνου. Με απλά λόγια, οι διακοπές ή οι σημαντικές μειώσεις της αναπνοής έγιναν αισθητά λιγότερες.
Παράλληλα, σύμφωνα με τα δεδομένα που αξιολογήθηκαν, περίπου το 42% έως 50% των ασθενών έφτασε σε επίπεδα που χαρακτηρίστηκαν ως ύφεση της OSA. Το αντίστοιχο αποτέλεσμα ήταν περίπου τρεις φορές συχνότερο σε σύγκριση με τους συμμετέχοντες που είχαν λάβει εικονικό φάρμακο. Οι ερευνητές θεωρούν ότι ο βασικότερος μηχανισμός πίσω από αυτή τη βελτίωση είναι η απώλεια βάρους. Η μείωση του λιπώδους ιστού γύρω από τον λαιμό μπορεί να περιορίζει την πίεση στους ανώτερους αεραγωγούς, διευκολύνοντας την αναπνοή κατά τη διάρκεια της νύχτας. Αυτό μπορεί, σε ορισμένους ασθενείς, να περιορίσει και το έντονο ροχαλητό που συνοδεύει την υπνική άπνοια.
Τα ευρήματα, ωστόσο, δεν σημαίνουν ότι κάποιος που ροχαλίζει πρέπει να ξεκινήσει φαρμακευτική αγωγή για απώλεια βάρους. Το ροχαλητό δεν ισοδυναμεί απαραίτητα με υπνική άπνοια, ενώ η τιρζεπατίδη είναι συνταγογραφούμενο φάρμακο με συγκεκριμένες ενδείξεις, αντενδείξεις και πιθανές ανεπιθύμητες ενέργειες. Εξίσου σημαντικό είναι ότι οι ερευνητές δεν θεωρούν πως η φαρμακευτική αντιμετώπιση μπορεί να αντικαταστήσει αυτομάτως το CPAP. Η συσκευή CPAP παρέχει μέσω μάσκας συνεχή θετική πίεση στους αεραγωγούς, ώστε αυτοί να παραμένουν ανοιχτοί κατά τη διάρκεια του ύπνου. Στα στοιχεία που αξιολογήθηκαν, η συγκεκριμένη θεραπεία μείωνε περισσότερα από 30 επεισόδια OSA ανά ώρα.
Υπάρχει επίσης ένα κρίσιμο ερώτημα για τη διάρκεια του πιθανού οφέλους από την τιρζεπατίδη. Προηγούμενες μελέτες για φάρμακα αυτής της κατηγορίας έχουν δείξει ότι μετά τη διακοπή της θεραπείας μπορεί να υπάρξει επαναπρόσληψη βάρους. Εάν συμβεί αυτό, υπάρχει η πιθανότητα να επιστρέψει ή να επιδεινωθεί και η υπνική άπνοια. Η ανασκόπηση δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό «JAMA Otolaryngology–Head & Neck Surgery», ενισχύοντας το ενδιαφέρον γύρω από τη σύνδεση της αντιμετώπισης της παχυσαρκίας με τη βελτίωση της ποιότητας του ύπνου. Στις ΗΠΑ, η τιρζεπατίδη έχει ήδη λάβει από τον Δεκέμβριο του 2024 έγκριση για την αντιμετώπιση της μέτριας έως σοβαρής αποφρακτικής υπνικής άπνοιας σε ενήλικες με παχυσαρκία. Αυτό δεν σημαίνει ότι η ίδια ένδειξη ισχύει αυτομάτως σε κάθε χώρα, καθώς οι εγκρίσεις και οι όροι χορήγησης διαφέρουν ανάλογα με την αρμόδια ρυθμιστική αρχή.