Ελληνίδα γιατρός στο Χάρβαρντ αποκωδικοποιεί τα έξι απλά βήματα για να περάσει κάποιος τα 90 έτη. Η διαχρονική επιθυμία του ανθρώπου να παραμείνει «για πάντα νέος», αν και αποτελούσε ανέκαθεν μια ευχή που συνοδευόταν από σκεπτικισμό, φαίνεται να μετατρέπεται σταδιακά από σενάριο επιστημονικής φαντασίας σε επιστημονική πραγματικότητα. Η σύγχρονη ιατρική κοινότητα προσεγγίζει πλέον το ζήτημα της μακροζωίας με νέα δεδομένα, επαναπροσδιορίζοντας τα όρια του δυνατού.
Όπως υπογραμμίζει η Εύη Χατζηανδρέου, γιατρός και διδάκτωρ Δημόσιας Υγείας του πανεπιστημίου Harvard, «Με την εξέλιξη που ήδη ζούμε ακόμα και η αντιστροφή της ηλικίας είναι ήδη επιστημονική πραγματικότητα στα ποντίκια». Κατά τη συνιδρύτρια του Ελληνικού Ινστιτούτου για την Υγιή Μακροζωία, το στοίχημα δεν είναι πλέον η απλή επιμήκυνση του χρόνου ζωής, αλλά η προσθήκη ποιότητας σε αυτά τα χρόνια. Στόχος είναι η διασφάλιση της αυτονομίας, της δημιουργικότητας και της αξιοπρέπειας κατά τη διάρκεια του γήρατος. Διεθνείς οργανισμοί, όπως η Παγκόσμια Τράπεζα και ο ΟΟΣΑ, επισημαίνουν ότι το οικονομικό όφελος από τη μείωση των χρόνων νοσηρότητας είναι τεράστιο, με την παράταση της υγιούς ζωής κατά μόλις ένα έτος να εκτιμάται ότι αποδίδει περίπου 10 τρισεκατομμύρια δολάρια στο παγκόσμιο ΑΕΠ.
Η δύναμη του τρόπου ζωής έναντι της γενετικής
Παρά τη σημασία του γενετικού μας υλικού, ο Κωνσταντίνος Στρατάκης, Κλινικός Γενετιστής, τονίζει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ πως «το να ζούμε καλύτερα και περισσότερο είναι μια επιλογή, κατά κύριο λόγο δική μας». Παρόλο που όλοι διαθέτουμε γενετικές παραλλαγές, οι ασθένειες παραμένουν πολυπαραγοντικές. Σύμφωνα με την εξίσωση που περιγράφει ο καθηγητής, η αναλογία Περιβάλλοντος προς Γενετική είναι 5 προς 1, γεγονός που καθιστά τον τρόπο ζωής καθοριστικό παράγοντα. «Τώρα είναι η ώρα να γεφυρώσουμε τη διάρκεια ζωής με την υγεία μας. Μην αγνοείτε τη γενετική σας προδιάθεση, αλλά προχωρήστε ένα βήμα παραπέρα. Ζήστε μια υγιή και ουσιαστική ζωή κάθε μέρα», συμβουλεύει ο ειδικός.
Πρακτικά βήματα για υγιή γήρανση
Η Καλλιόπη Καλαϊτζή, ιατρός Φυσικής Ιατρικής και Αποκατάστασης, επισημαίνει ότι η υγιής γήρανση είναι πιο εφικτή από ό,τι φαντάζονται οι περισσότεροι. Μια διεθνής μελέτη ανέδειξε τέσσερις βασικούς πυλώνες: την αποχή από το κάπνισμα, τον διατήρηση δείκτη μάζας σώματος κάτω από 30 και την τακτική σωματική δραστηριότητα (τουλάχιστον 3,5 ώρες εβδομαδιαίως). «Όσοι έζησαν με αυτόν τον τρόπο είχαν συνολικά 78% χαμηλότερο κίνδυνο ανάπτυξης χρόνιων παθήσεων, 93% λιγότερες πιθανότητες για σακχαρώδη διαβήτη, 81% χαμηλότερες πιθανότητες για έμφραγμα του μυοκαρδίου, 50% περιορισμένο κίνδυνο για ανάπτυξη εγκεφαλικού επεισοδίου και 36% λιγότερες πιθανότητες για καρκίνο». Η Ιατρική του Τρόπου Ζωής προτάσσει την υγιεινή διατροφή, τον επαρκή ύπνο και τις υγιείς ανθρώπινες σχέσεις. Επιπρόσθετα, η ύπαρξη σκοπού στη ζωή και η αισιοδοξία λειτουργούν ως πραγματικά ελιξίρια, με την έλλειψη κοινωνικών δεσμών να χαρακτηρίζεται από τους ειδικούς ως εξίσου επιβαρυντική με το κάπνισμα 15 τσιγάρων ημερησίως.
Σήμερα, η Ιατρική χρησιμοποιεί προηγμένα εργαλεία, από βιοδείκτες και γενετικά δεδομένα μέχρι φορητές συσκευές που παρακολουθούν τη βιολογική μας ηλικία, για να προσαρμόσει τις παρεμβάσεις στις ανάγκες κάθε οργανισμού. Όπως εξηγεί ο Κίμων Βολίκας, καθηγητής Γηριατρικής, η βιολογική ηλικία διαφέρει από τη χρονολογική, γεγονός που καθιστά τον γιατρό περισσότερο «προπονητή υγείας» παρά πάροχο θεραπείας για συγκεκριμένες ασθένειες. Το μέλλον της μακροζωίας έγκειται στην ολιστική διαχείριση της υγείας, εξασφαλίζοντας παράλληλα ισότιμη πρόσβαση σε αυτές τις προληπτικές πρακτικές για όλο τον πληθυσμό.