Η κεντρική τράπεζα της Σουηδίας καλεί τους πολίτες να διατηρούν στο σπίτι τους μετρητά που να επαρκούν για βασικές αγορές μίας εβδομάδας, όπως τρόφιμα και φάρμακα, στο πλαίσιο προετοιμασίας για ενδεχόμενες κρίσεις ή ακόμη και για το ακραίο σενάριο ενός πολέμου.
Σύμφωνα με το Bloomberg, η σύσταση που δημοσιεύθηκε προβλέπει ότι κάθε ενήλικος θα πρέπει να διαθέτει περίπου 1.000 σουηδικές κορόνες σε μετρητά — ποσό που αντιστοιχεί περίπου σε 94 ευρώ. Το ποσό αυτό θεωρείται επαρκές για να καλύψει βασικές πληρωμές σε περίπτωση που υπάρξουν προβλήματα στα συστήματα πληρωμών.
Η οδηγία εκδίδεται σε μια περίοδο αυξημένης ανησυχίας για γεωπολιτικούς κινδύνους και για πιθανές διακοπές στις ηλεκτρονικές πληρωμές, συμπεριλαμβανομένων σεναρίων κυβερνοεπιθέσεων ή στρατιωτικών συγκρούσεων.
Γιατί εκδόθηκε η προειδοποίηση
Το μήνυμα της Riksbank είναι ότι και οι πολίτες έχουν ενεργό ρόλο στη λεγόμενη «συνολική άμυνα» της χώρας. Η ατομική προετοιμασία, όπως σημειώνεται, ενισχύει τη συνολική ανθεκτικότητα της κοινωνίας σε περιόδους κρίσης.
Η τράπεζα υπογραμμίζει ότι η ύπαρξη περισσότερων του ενός τρόπων πληρωμής μπορεί να αποδειχθεί κρίσιμη σε περιπτώσεις προσωρινών διακοπών λειτουργίας συστημάτων, έκτακτων καταστάσεων ή ακόμη και πολεμικών συνθηκών.
Η σύσταση δεν αφορά μόνο το χρηματικό απόθεμα. Δίνει ιδιαίτερη έμφαση και στην αρχή της «εφεδρείας», δηλαδή στο να μην εξαρτάται κανείς αποκλειστικά από ένα μόνο σύστημα πληρωμών.
Τι προτείνεται πέρα από τα μετρητά
Πέρα από τη διατήρηση μετρητών στο σπίτι, η κεντρική τράπεζα προτείνει οι οικογένειες να διαθέτουν τραπεζικές κάρτες από περισσότερα του ενός τραπεζικά ιδρύματα, ώστε να μειώνεται ο κίνδυνος πλήρους αδυναμίας συναλλαγών σε περίπτωση προβλήματος σε κάποιο σύστημα.
Παράλληλα γίνεται αναφορά και στο Swish, την ιδιαίτερα δημοφιλή ψηφιακή υπηρεσία πληρωμών στη Σουηδία, η οποία θεωρείται επίσης μέρος μιας στρατηγικής διαφοροποίησης των τρόπων πληρωμής.
Η βασική ιδέα, όπως επισημαίνεται, είναι απλή: αν ένα σύστημα πάψει να λειτουργεί, θα πρέπει να υπάρχει κάποιο άλλο διαθέσιμο για να εξασφαλίζεται η πρόσβαση σε βασικά αγαθά.
Μέρος ευρύτερου σχεδίου πολιτικής προστασίας
Οι συστάσεις της Riksbank εντάσσονται σε ένα ευρύτερο πλαίσιο μέτρων πολιτικής προστασίας που προωθούν οι σουηδικές αρχές τα τελευταία χρόνια.
Η κυβέρνηση έχει ήδη αποστείλει ενημερωτικό φυλλάδιο σε όλα τα νοικοκυριά της χώρας με πρακτικές οδηγίες για την προετοιμασία σε περιπτώσεις κρίσεων, όπως αποθήκευση νερού και τρόπους ενημέρωσης σε περίπτωση διακοπής ρεύματος.
Στόχος αυτών των ενεργειών είναι να μειωθεί η ευαλωτότητα της καθημερινότητας σε σενάρια όπου βασικές υπηρεσίες μπορεί να πάψουν προσωρινά να λειτουργούν.
Τι σημαίνει πρακτικά για τους πολίτες
Για τους κατοίκους της Σουηδίας, η σύσταση μεταφράζεται σε μια απλή λίστα προετοιμασίας: διατήρηση μετρητών στο σπίτι, ύπαρξη εναλλακτικών τρόπων πληρωμής και προσαρμογή της καθημερινής οργάνωσης του νοικοκυριού ώστε να μπορεί να αντέξει μερικές ημέρες διαταραχών.
Η κεντρική τράπεζα επισημαίνει ότι η οδηγία δεν αποτελεί ένδειξη πανικού, αλλά προληπτικό μέτρο σε μια περίοδο αυξημένων κινδύνων.
Στην πράξη, η λογική είναι να διατηρείται ένα «ελάχιστο επίπεδο λειτουργίας» μέσα στο σπίτι, ώστε οι πολίτες να μπορούν να περάσουν μερικές ημέρες χωρίς να εξαρτώνται πλήρως από ηλεκτρονικά δίκτυα και ψηφιακές υποδομές.
Μια τάση που κερδίζει έδαφος στην Ευρώπη
Η ανησυχία για την ανθεκτικότητα των συστημάτων πληρωμών αυξάνεται τα τελευταία χρόνια στην Ευρώπη, ιδιαίτερα λόγω των κινδύνων κυβερνοεπιθέσεων και της μεγάλης εξάρτησης από ψηφιακές υποδομές.
Όπως σημειώνει το ECO, το παράδειγμα της Σουηδίας δείχνει μια αλλαγή οπτικής: η οικονομική ασφάλεια της καθημερινότητας δεν εξαρτάται μόνο από τις ψηφιακές λύσεις, αλλά και από απλές εναλλακτικές, όπως τα μετρητά, σε περιπτώσεις έκτακτης ανάγκης.
Σε ακραίες συνθήκες, καταλήγουν οι αναλυτές, το πρώτο που μπορεί να χαθεί δεν είναι απαραίτητα το αγαθό, αλλά η δυνατότητα πρόσβασης σε αυτό.